Autisme diagnose op latere leeftijd
Sommige mensen weten al op jonge leeftijd dat ze autisme hebben. Voor anderen duurt het tientallen jaren voordat die puzzelstukjes eindelijk op hun plek vallen. Misschien heb je jarenlang gedacht dat je wat gevoeliger was dan anderen, sociaal onhandig, of snel moe. Misschien heb je wel andere diagnoses gekregen, zoals angst, depressie of een burn-out, maar bleef je het gevoel hebben dat er iets niet klopte.
Wanneer je op latere leeftijd de diagnose autisme krijgt, wordt er waarschijnlijk een hoop duidelijk. Het kan een gevoel van opluchting met zich meebrengen, maar het kan ook behoorlijk confronterend zijn. Ik vertel je meer over het krijgen van een diagnose op latere leeftijd en hoe je hier het beste mee om kunt gaan.
Waarom krijgen sommige mensen pas laat een diagnose?
Niet bij iedereen wordt autisme als kind herkend. Soms duurt het tientallen jaren voordat het duidelijk wordt dat iemand binnen het autismespectrum valt. Maar waarom krijgen sommige mensen pas zo laat een diagnose? Dat kan met verschillende dingen te maken hebben. Wat die redenen zijn, vertel ik hieronder.
Subtielere signalen en maskeren
Rondom autisme hangt een stereotiep beeld. Vaak wordt aan autisme gedacht wanneer iemand geen oogcontact maakt, niet goed kan communiceren en eigenlijk niet goed meekomt in de maatschappij. Maar er zijn ook mensen met autisme die dit allemaal wel kunnen. Dat kan komen doordat ze zich van jongs af aan hebben aangepast aan hun omgeving, een strategie die ook wel maskeren wordt genoemd.
Door goed te observeren, leert iemand met autisme sociaal gedrag kopiëren. Een buitenstaander ziet niks afwijkends aan het gedrag, maar voor de persoon in kwestie kost het zo veel energie. Het is een manier om iedereen voor de gek te houden en normaal te kunnen functioneren in de maatschappij. Het gevolg: leerkrachten, ouders en zelfs hulpverleners zien niet dat er iets anders aan de hand is. Daardoor wordt er pas naar een diagnose gekeken wanneer iemand later in het leven vastloopt.
Persoonlijke omstandigheden
Een andere reden dat mensen soms pas later een diagnose krijgen, is dat er soms simpelweg geen aanleiding is om hulp te zoeken tot later in het leven. Zolang iemand een stabiele omgeving heeft (bijvoorbeeld een rustige baan, vaste routines en begripvolle mensen), kan autisme lang onder de radar blijven. Pas wanneer er grote veranderingen optreden, zoals het krijgen van kinderen, een nieuwe baan, het veranderen van school, of het wegvallen van steunfiguren, gaat het plotseling minder goed. Dan wordt pas duidelijk dat er meer speelt.
Verkeerde aannames en misdiagnoses
Door het stereotype rondom autisme denken veel professionals niet meteen aan autisme bij volwassenen, vrouwen of mensen met een hoog IQ. Daar komt bij dat sommige symptomen overlappen met andere diagnoses, zoals ADHD, angststoornissen of depressie. Een volwassene die bijvoorbeeld sociaal vermijdend gedrag vertoont, kan snel het etiket ‘sociale angst’ krijgen, zonder dat er naar het bredere plaatje wordt gekeken. Zo blijven de onderliggende kenmerken van autisme soms jarenlang onopgemerkt en kan het langer duren voor er een diagnose wordt gegeven.
Generatieverschillen in kennis over autisme
Als je in de jaren ’80 of ’90 opgroeide, kreeg je te maken met een heel ander beeld van autisme dan nu. Er was weinig kennis over de diversiteit in uitingen, en zeker over hoe autisme zich kan tonen bij meisjes of volwassenen. Ook waren de criteria voor een diagnose veel beperkter en gericht op opvallend gedrag. Mensen die niet volgens het boekje autistisch waren, vielen buiten de boot en kregen vaak geen diagnose. Pas de afgelopen vijftien jaar is er meer aandacht gekomen voor de bredere variatie in kenmerken, waardoor volwassenen waarbij autisme eerder over het hoofd werd gezien, nu alsnog een diagnose kunnen krijgen.
Hoe voelt het om pas als volwassene gediagnosticeerd te worden
Wanneer je pas op latere leeftijd een diagnose krijgt, kan het lastig zijn om dit te accepteren. Het kan een hele hoop gevoelens en oude pijn oproepen. Het kan je opluchting geven, maar ook verdriet of zelfs rouw. Het wordt immers nooit echt ‘normaal’. Natuurlijk is iedereen daarin verschillend en kan het ook zo zijn dat je totaal geen moeite hebt met de diagnose en het je juist de handvatten geeft die je in het leven nodig hebt. Hoe lang het duurt voordat je de diagnose echt kunt omarmen, is ook per persoon verschillend. Misschien twijfel je nog of je een diagnose wilt, omdat je niet weet wat voor gevoelens het kan oproepen. Daarom heb ik alle gevoelens die het je kan geven wanneer je een autismediagnose krijgt op een rij gezet.
Opluchting en erkenning
Allereerst beschrijven veel mensen de diagnose als een enorme opluchting. Het voelt alsof alle puzzelstukjes op hun plaats vallen en je eindelijk een handleiding krijgt bij jezelf. Je begrijpt ineens waarom drukke verjaardagen je altijd zo uitputten, waarom smalltalk je meer energie kost dan een uur sporten, of waarom veranderingen in plannen je dagenlang onrustig kunnen maken. Het idee dat je jarenlang ‘anders’ was, maar zonder te weten waarom, krijgt nu context. Dit kan je een enorm bevrijdend gevoel geven. Je hoeft niet meer te denken dat je ‘lui’, ‘vreemd’ of ‘asociaal’ bent. Het heeft gewoon te maken met je neurologische aanleg en komt niet uit zwakte of gebrek aan wilskracht.
Gemengde emoties en innerlijke onrust
Het zou ook goed kunnen dat je na de diagnose tegelijkertijd opluchting en verdriet ervaart. Je kunt trots zijn op hoe je je staande hebt gehouden in de wereld, en tegelijk boos dat het zo lang duurde voordat iemand jou echt zag. Waarom hebben leraren of andere hulpverleners nooit het vermoeden gehad dat er zoiets kon spelen?
Het zou ook kunnen dat onzekerheid opspeelt. Wat betekent dit bijvoorbeeld voor je toekomst en zal je omgeving je anders bekijken? En tegelijkertijd rijst de vraag: hoe open wil ik erover zijn op mijn werk of in mijn familie? Daarnaast kan het gevoel van verwarring je bekruipen. Jarenlang wist je niet anders en het bijstellen van dat beeld van jezelf kan even wennen zijn.
Verdriet of rouw
Tegelijkertijd komt er vaak verdriet kijken bij een late diagnose. Je realiseert je misschien hoeveel energie het heeft gekost om te maskeren. Je denkt terug aan je schooltijd, werk of relaties en beseft: als ik dit eerder had geweten, had ik mezelf anders kunnen beschermen of was ik iets minder streng voor mezelf geweest. Dit kan voelen als rouw om de gemiste jaren, de kansen die je niet hebt kunnen pakken of de verkeerde overtuigingen die je over jezelf had.
Wat ik zelf erg lastig vond, was het besef dat het nooit normaal gaat worden. Ik verlangde er altijd naar om hetzelfde te zijn als anderen. Ik wilde graag zonder moeite in kunnen blenden in een groep. Ik wilde sociale contacten aan kunnen gaan zonder dat het me zoveel energie kost. Vroeger stelde ik mezelf altijd het doel dat ik over een aantal jaren zonder angst naar de supermarkt of naar vrienden wilde gaan. Maar dat lukte me nooit en ik snapte niet waarom. Wat was er zo anders aan mij dat ik dat niet kon? En dat is voor mij het gedeelte dat het lastigst is om te accepteren. Het feit dat het nooit normaal wordt, is nog steeds iets wat ik eigenlijk niet kan accepteren.
Een gevoel van thuiskomen
Ondanks de mix van emoties ervaren veel mensen met een late diagnose ook iets wat voelt als thuiskomen. Je vindt herkenning in verhalen van anderen met autisme. Je ziet patronen en eigenschappen die je altijd in jezelf herkende, maar die je nooit durfde te benoemen. Alle puzzelstukjes vallen op hun plaats. Het voelt alsof je eindelijk woorden kunt geven aan een gevoel dat altijd onder de oppervlakte zat.
Wat verandert er na een diagnose?
Een diagnose autisme verandert jou niet als persoon, maar het kan wel je blik op jezelf, je verleden en je toekomst veranderen. Het is alsof je anders naar de wereld kunt kijken. Je begrijpt jezelf nu eindelijk. Maar hoe heeft dit invloed op jouw leven?
Zelfbeeld en zelfacceptatie
Voor veel mensen is de grootste verandering dat het beeld dat ze van zichzelf hebben compleet verandert. Plotseling voelen je gebreken niet meer als falen en kun je meer compassie voor jezelf tonen. Je ziet ineens dat die momenten waarop je stilviel in een groep, of juist te veel praatte over je interesses, niet vreemd zijn, maar voortkomen uit hoe jouw brein werkt. Dat kan een enorme opluchting geven. Je kunt wat liever zijn voor jezelf en hoeft niet langer aan de standaardnormen te voldoen.
Relaties en sociale kring
Naast zelfacceptatie kan de diagnose ook effect hebben op hoe je met anderen omgaat.
Terwijl sommige mensen reageren met begrip, hebben anderen tijd nodig om eraan te wennen of reageren zelfs afwijzend. Dat kan pijnlijk zijn, maar het kan je ook helpen om een duidelijker beeld te krijgen van wie er echt voor je zijn.
Daarnaast geeft de diagnose de mogelijkheid om gesprekken te voeren over jouw behoeften in vriendschappen, familiebanden of liefdesrelaties. Je kunt bijvoorbeeld aangeven dat je het fijn vindt om vooraf te weten wat de plannen zijn, of dat je een rustig plekje nodig hebt tijdens een sociale bijeenkomst.
Dagelijkse keuzes en levensstijl
Een diagnose kan je ook nieuwe handvatten bieden. Je leert de situaties die je uitputten steeds beter herkennen en weet dat je tijd nodig hebt om op te laden. Op basis hiervan kun je je week aanpassen, zodat je meer energie overhoudt. Zo kun je bijvoorbeeld:
- Meer rustmomenten inplannen.
- Sociale afspraken spreiden/minder inplannen.
- Je werkomgeving aanpassen (minder prikkels, heldere taken).
- Grenzen eerder aangeven, zonder schuldgevoel.
Het laatste punt betekent ook dat je afspraken kunt afzeggen zonder dat je je schuldig voelt. Soms heb je gewoon te veel gedaan en is het verstandiger om even op te laden in plaats van je weer in een sociale situatie onder te dompelen. Een autismediagnose kan soms ook voor het besef zorgen dat er wat anders nodig is. Het zou kunnen dat je een grotere verandering nodig hebt, zoals een andere baan, een huis in een wat rustigere omgeving of een woonruimte met wat minder prikkels.
Toegang tot hulp en ondersteuning
Met een officiële diagnose op zak zijn er vaak veel meer mogelijkheden om hulp te krijgen. Vaak was dit eerder buiten bereik of alleen toegankelijk wanneer het echt niet meer ging. Bij vormen van hulp kun je bijvoorbeeld denken aan:
- Begeleiding van een autismecoach of psycholoog.
- Een jobcoach die je helpt je werkplek aan te passen aan jouw behoeften.
- Hulp vanuit de Wmo of Participatiewet.
- Trainingen of cursussen die gericht zijn op sociale vaardigheden, energiemanagement of prikkelverwerking.
- Deelname aan groepen waar je kunt praten over jouw ervaringen met autisme en kunt luisteren naar de ervaringen van anderen met autisme. Ik weet bijvoorbeeld dat ze bij Interpsy de compassiegroep aanbieden.
Waarschijnlijk is niet alles relevant voor jou, maar het geeft je wel inzicht in de mogelijkheden die je hebt met een diagnose.
Nieuwe prioriteiten
Tot slot kan een autismediagnose je ook helpen om je leven anders in te richten. Sommige mensen kiezen ervoor om minder te doen van wat hen uitput, en meer te doen van wat hen energie geeft. Dat kan betekenen dat je afscheid neemt van activiteiten, verplichtingen of zelfs relaties die je meer energie kosten dan ze opleveren. Hiermee geef je prioriteit aan wat voor jou écht belangrijk is, zonder dat het je energie slurpt.
Reacties van je omgeving
De reacties die je krijgt wanneer je vertelt dat je de diagnose autisme hebt gekregen, kunnen heel uiteenlopend zijn. Sommige mensen reageren heel positief, anderen weten niet goed wat ze ermee aan moeten, en weer anderen doen het af alsof het weinig voorstelt. Hoe je omgeving reageert, kan veel invloed hebben op hoe je zelf de diagnose beleeft en verwerkt.
Positieve reacties
Sommige mensen reageren heel positief wanneer je ze vertelt dat je de diagnose autisme gekregen hebt. Ze zeggen dingen als: “Nu begrijp ik waarom bepaalde situaties zo lastig voor je zijn.” Deze reactie kan zo waardevol zijn. Je merkt namelijk echt dat iemand moeite doet om je te begrijpen. Vaak willen ze meer leren over autisme om je beter te kunnen steunen. Ze stellen vragen op een respectvolle manier, luisteren zonder oordeel, en proberen rekening te houden met je grenzen.
Onbegrip of bagatelliseren
Niet iedereen reageert begripvol. Soms hoor je opmerkingen als: “Je lijkt helemaal niet autistisch” of “Iedereen heeft wel iets”. Dit kan pijnlijk zijn, omdat het voelt alsof diegene de situatie bagatelliseert en je niet accepteert zoals je bent. Het kan je ervan weerhouden je ervaringen te delen met deze mensen en in het uiterste geval kan zo’n reactie zelfs een vriendschap beïnvloeden. Het onbegrip komt vaak voort uit een gebrek aan kennis of uit het stereotiepe beeld van autisme. Wanneer jouw kenmerken subtiel zijn of je veel maskeert, hebben mensen soms moeite om te geloven dat je daadwerkelijk autistisch bent. Helaas kun je niet veel met zo’n reactie. Je kunt een poging doen om het uit te leggen, maar wanneer iemand dan nog geen begrip toont, kun je het misschien beter naast je neerleggen.
Gemengde reacties
Tot slot zijn er ook mensen die in eerste instantie niet goed weten hoe ze moeten reageren. Ze kunnen tijd nodig hebben om het te verwerken, weten niet precies wat autisme nou inhoudt of ze zijn bang dat ze iets verkeerds tegen je zeggen. Soms helpt het om hen een stukje uitleg te geven over wat autisme voor jou betekent. Vertel bijvoorbeeld dat het je helpt om voorspelbare afspraken te hebben, of dat sociale contacten je snel uitputten.
Hoe veranderen relaties na een autismediagnose?
Een diagnose kan invloed hebben op relaties. Het kan vriendschappen nog waardevoller maken, maar het kan ook zijn dat er een afstand ontstaat. Mensen die je accepteren zoals je bent, kunnen nog belangrijker voor je worden. Tegen hen kun je eerlijk zijn over wat je wel en niet aankunt. Sommige contacten lopen juist stuk, bijvoorbeeld omdat de ander blijft vasthouden aan oude verwachtingen. Dit kan verdrietig zijn, maar geeft ook inzicht in welke relaties/vriendschappen goed voor je zijn en welke niet.
Hoe kun je het beste omgaan met de reacties van anderen?
De reactie van een ander staat niet vast en kan beide kanten opgaan. Wanneer je iemand goed kent, kun je vaak wel inschatten hoe hij of zij gaat reageren. Weet je niet zeker of je een positieve reactie krijgt of voel je je niet veilig om het te delen? Dan hoef je het natuurlijk niet te delen. Alleen mensen die voor jou belangrijk zijn, hoeven het te weten. Het is belangrijk om te weten dat je geen verantwoording hoeft af te leggen aan iedereen. En onthoud: negatieve reacties kunnen pijnlijk zijn, maar zeggen meestal meer over het perspectief van de ander dan over jou.
Persoonlijke verwerking
Een late diagnose is vaak meer dan alleen een label; het verandert hoe je naar jezelf kijkt, je kijk op het verleden en hoe je keuzes maakt voor de toekomst. De verwerking verloopt voor iedereen anders: voor sommigen is alles in een mum van tijd weer normaal, terwijl anderen maanden of zelfs jaren nodig hebben om de diagnose te verwerken.
Terugkijken op je leven
Na een late diagnose gaan veel mensen als vanzelf terug in de tijd. Je bekijkt gebeurtenissen opnieuw, maar nu met een heel ander perspectief. Wanneer je terugkijkt, begrijp je ineens waarom je schooluitjes zo uitputtend waren. Je herkent dat de “onverklaarbare” stress voor een presentatie eigenlijk voortkwam uit prikkelgevoeligheid. Je ziet hoe vaak je je hebt aangepast om normaal te zijn, zelfs als dat veel energie kostte. Dit herinterpreteren kan opluchting geven, maar ook verdriet. Het kan confronterend zijn om te zien hoe vaak je over je grenzen bent gegaan, of hoe weinig begrip er soms was voor je behoeften.
Jezelf opnieuw leren kennen
Een diagnose betekent niet dat je ineens een ander mens bent, maar je kunt je wel anders voelen. Je hebt jezelf gevormd door je jarenlang aan te passen en kritisch te zijn. Met een diagnose krijg je nieuwe inzichten en kun je het gevoel hebben dat je jezelf opnieuw moet leren kennen. Langzaam komt er plaats voor een verhaal waarin je samenhang in je eigenschappen, talenten en uitdagingen ziet. Jezelf opnieuw leren kennen kan lastig zijn en kost tijd, maar leidt vaak tot meer begrip voor jezelf.
Omgaan met schuldgevoel of spijt
Bij een late diagnose komen soms gevoelens van schuld of spijt naar boven. Schuld, omdat je denkt dat je het eerder had moeten zien. Spijt om gemiste kansen of relaties die anders hadden kunnen lopen. Het is belangrijk dat je onthoudt dat je handelde met de informatie en mogelijkheden die je op dat moment had. Je kon het niet eerder weten en het verleden kun je niet meer veranderen. Lief zijn voor jezelf is hierin weer heel belangrijk. Soms helpt het ook om deze gevoelens te bespreken met een therapeut of in een lotgenotengroep, zodat je ze niet alleen hoeft te dragen.
Alles op jouw eigen tempo
Iedereen verwerkt de diagnose op zijn eigen manier. De ene dag voelt het bevrijdend, de volgende dag kan de onzekerheid overheersen. Geef jezelf de ruimte en ontdek in je eigen tempo wat de diagnose voor jou betekent. Er is geen ‘juiste’ manier – het gaat erom dat je een weg vindt die bij jou past.
Mijn eigen ervaringen met een late diagnose
Ik heb mijn diagnose ook erg laat gekregen. Eind 2022 heb ik op twintigjarige leeftijd de diagnose gekregen. Het vermoeden dat ik autisme had, was er wel een stuk eerder. Ik voelde me op de middelbare school al anders dan anderen en ik denk dat ik op zestienjarige leeftijd ben gaan zoeken. Ik googelde mijn symptomen, maar vond in eerste instantie niet iets duidelijks. Toen ik nog wat dieper in het internet dook, vond ik een forum waarin werd geschreven over autisme. Toen ik hier meer over opzocht, klikte het. Ik herkende me heel erg in de kenmerken. Ik was toen al in gesprek met een psychologe en legde het haar voor. Ze vertelde me dat zij er ook al aan gedacht had bij me.
Ik heb lang getwijfeld of ik een diagnose wilde. Ik redde me op zich prima en was bang dat ik eraan toe zou gaan geven. Dat mijn vechtlust zou verdwijnen. Ik was er nog niet klaar voor. Toen ik achttien werd, merkte ik dat ik toch antwoorden wilde. Ik kon wel aan mijn omgeving vertellen dat ik waarschijnlijk autisme had, maar daar hadden ze geen boodschap aan. Ook op school was het lastig iets te regelen en was er soms weinig begrip zonder diagnose.
Uiteindelijk ben ik heel blij dat ik nu toch een diagnose heb. Ik heb antwoorden en kan een hoop verklaren. Mijn diagnose heeft weinig invloed op mijn zelfbeeld, maar heeft wel het perspectief waarmee ik naar het verleden kijk veranderd. Ook ben ik wat liever voor mezelf geworden.
Iets wat ik heel lastig heb gevonden, is dat niet iedereen in mijn omgeving mijn autismediagnose heeft geaccepteerd. Een goede vriend van mij is niet erg ruimdenkend en vindt nog steeds dat ik geen autisme heb. Dat hij me niet accepteert voor wie ik ben, vind ik nog steeds heel lastig. Ik kan bij hem in de buurt ook niks zeggen over autisme zonder dat hij met zijn ogen begint te rollen. En dat doet pijn. Hij lijkt mijn struggles niet te zien, want ik zie er normaal uit en ben normaal in mijn doen en laten.
Ik merk dat ik wat afstand heb genomen en het gewoon niet met hem over alles kan hebben. De vriendschap wordt daardoor best oppervlakkig en dat vind ik jammer. Maar ja, als iemand mij niet kan accepteren voor wie ik ben, is het de vriendschap dan nog wel waard?
Ook met mijn ouders kan ik niet praten over autisme. Ze begrijpen het simpelweg niet en zijn ook niet erg ruimdenkend. Ik heb sowieso geen goede band met mijn ouders en durf ze door dingen uit het verleden niet dichtbij te laten komen. Iets delen over wie ik ben, voelt voor mij te kwetsbaar. Ook andere familieleden gaven niet de reactie die ik gehoopt had dat ze zouden geven. Toen ik het mijn zusje vertelde, reageerde ze denigrerend met de opmerking: “Och, meid”. En daar liet ze het bij.
Soms is leven met autisme best eenzaam, vooral als je aan mensen die dichtbij je staan niet kunt laten zien wie je echt bent. Gelukkig heb ik ook hele lieve mensen in mijn omgeving die begrip hebben voor me en superlief reageerden en waar ik echt goed mee kan praten. Ze stellen belangstellende vragen en lijken het te snappen. Dat zijn de mensen waar ik echt mezelf bij kan zijn en die mensen waardeer ik enorm.
Tips voor mensen die vermoeden dat ze ASS hebben
Heb je het vermoeden dat je autisme hebt? Dan zijn er meerdere dingen die je kunt overwegen. Heb je je leven op de rails en denk je dat een officiële diagnose geen toevoeging is aan je leven? Dan kun je ervoor kiezen om niks te doen. Denk je dat een diagnose je verder kan helpen? Dan is het slim om stappen te ondernemen. Hieronder vind je een aantal tips die je verder helpen bij een vermoeden van autisme.
Herkenning verzamelen
Allereerst kun je herkenning verzamelen. Kijk eens naar jezelf in het dagelijks leven. In welke situaties loop je vast, raak je overprikkeld of voel je je juist helemaal op je gemak? Schrijf op hoe je reageert op onverwachte veranderingen, drukke omgevingen of sociale situaties. Kijk ook eens terug naar je jeugd. Welke opmerkingen maakten leerkrachten, familie of vrienden vaak over jou? Dit soort aantekeningen kunnen later in een diagnostisch gesprek waardevolle context bieden.
Informatie zoeken
Naast het verzamelen van herkenning is het goed om informatie te zoeken. Door betrouwbare bronnen te lezen, kun je meer leren over autisme. Bezoek bijvoorbeeld websites van organisaties zoals de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA). Daarnaast kun je boeken lezen over autisme. Annelies Spek is een auteur die veel schrijft over autisme. Daarnaast is het boek “Maar je ziet er helemaal niet autistisch uit” van Bianca Toeps ook een aanrader. Tot slot kun je ook informatie inwinnen door naar podcasts te luisteren of documentaires te bekijken. Er zijn online veel zelftests te vinden, maar wees hier kritisch op. De tests geven een indicatie, maar geen officiële diagnose.
Vraag een gesprek aan bij de huisarts
Ben je eruit en wil je graag laten onderzoeken of je autisme hebt? Dan kun je in Nederland een gesprek aanvragen bij de huisarts. Leg rustig uit waarom je denkt dat autisme een mogelijkheid is. Tip: schrijf van tevoren op waarom jij denkt dat je autisme hebt en neem je aantekeningen mee. Mocht je er dan even niet uitkomen of het lastig vinden om uit te leggen, kun je de huisarts altijd je aantekeningen laten lezen. De huisarts kan je doorverwijzen naar een specialist voor een officieel onderzoek. Houd rekening met wachttijden; deze verschillen van enkele maanden tot meer dan een jaar. Ik heb zelf een jaar en twee maanden moeten wachten tot ik aan de beurt was.
Voorbereiden op de diagnose
Het kan dus wel even duren voor je aan de beurt bent voor een diagnostisch onderzoek. In de tussentijd kun je je wel vast voorbereiden op het onderzoek en de diagnose. Het helpt om een lijst te maken met voorbeelden uit verschillende fases van je leven:
- Hoe was je op de basisschool?
- Hoe ging je om met vriendjes of groepsactiviteiten?
- Welke uitdagingen ervoer je op je werk of in relaties?
Schrijf niet alleen op wat er gebeurde, maar ook hoe jij het ervaarde. Bijvoorbeeld: “Ik zat vaak apart in de klas, omdat ik het te druk vond. Dat gaf me rust maar ik voelde me ook buitengesloten.” Zulke details geven waardevolle context in het diagnostisch onderzoek.
Twijfels
Het proces naar een diagnose kan emotioneel zijn. Er kunnen twijfels ontstaan, of je kunt bang zijn dat je ‘niet autistisch genoeg’ bent om serieus genomen te worden. Het is belangrijk om te onthouden dat autisme voor iedereen anders is. Gelukkig weten hulpverleners, zoals psychologen, dit ook. Je hoeft niet aan een stereotype te voldoen om serieus genomen te worden.
Tot slot
Ik hoop dat ik je op deze pagina meer duidelijkheid heb kunnen geven over wat een late autismediagnose kan betekenen. Misschien herken je jezelf in wat ik vertel en misschien voelt het voor jou juist heel anders. Het traject naar een diagnose is voor iedereen anders. Wil je je ervaringen delen? Of mis je iets? Vul dan het contactformulier in en ik kom zo snel mogelijk bij je terug.
