Autisme en maskeren

Masking of maskeren wordt ook wel het camoufleren van autisme genoemd. Vrijwel iedereen met autisme heeft hier dagelijks mee te maken. Het is een manier om je aan te passen aan de wereld om maar als normaal gezien te worden. Vaak heb je het niet eens door wanneer je aan het maskeren bent. Pas na de diagnose wordt duidelijk hoeveel energie het kost om je voortdurend anders voor te doen dan je je vanbinnen voelt. Omdat zoveel mensen maskeren ga ik er verder op in. Ik vertel je wat het precies is, wat de gevolgen kunnen zijn en hoe je ermee om kunt gaan.

Autisme en maskeren

Wat is masking precies?

Masking betekent dat gedrag bewust of onbewust wordt aanpast om beter in de omgeving te passen. Je doet wat sociaal wenselijk is, kopieert gedrag van anderen, verbergt je overprikkeling of emoties en probeert signalen af te geven die van je verwacht worden. Voor mensen zonder autisme kan dit soort sociaal gedrag vanzelf gaan. Maar voor mensen met autisme is het vaak hard werken. Het is wel goed om te vertellen dat een masker geen toneelstukje is. Het is een overlevingsmechanisme. Je past je aan om niet op te vallen, om ‘normaal’ gevonden te worden.

Voorbeelden van masking in het dagelijks leven

Je weet nu wat masking precies is, maar hoe komt maskeren tot uiting in het dagelijks leven? Dat heb ik op een rij gezet.

  • Oogcontact maken, ook al voelt het onnatuurlijk.
  • Lachen of knikken terwijl je het gesprek niet begrijpt.
  • Van tevoren bedenken wat je gaat zeggen in een gesprek. Gesprekken voorbereiden.
  • Je emoties verbergen, ook als je overprikkeld of verdrietig bent.
  • Gedrag van anderen kopiëren om erbij te horen.

Masking kan zo goed gaan dat de buitenwereld niets merkt. Aan de buitenkant zie je iemand die sociaal, opgewekt en ‘normaal’ lijkt te functioneren. Maar vanbinnen ben je vaak constant alert. Hoewel het een goede methode is om je autisme te camoufleren, vreet het energie.

Waarom doen mensen met autisme aan masking?

En nu hoor ik je denken: maar waarom doen mensen met autisme aan masking? Vaak heeft dit te maken met sociale verwachtingen, veiligheid en het verlangen om geaccepteerd te worden. Het aanpassen van gedrag is meestal geen bewuste keuze, maar iets dat ontstaat door ervaringen en omgeving. Het maskeren helpt om conflicten te vermijden, aansluiting te vinden en afwijzing te voorkomen.

Drang om ‘normaal’ over te komen

Een van de redenen dat mensen maskeren is omdat ze graag normaal over willen komen. Misschien heb je het zelf ook wel meegemaakt dat je je niet begrepen voelde. Het trieste is dat veel mensen met autisme al jong leren dat hun natuurlijke gedrag niet wordt gewaardeerd. Misschien heb jij vroeger ook wel te horen gekregen dat je ‘raar’ deed, te stil was, te veel praatte over een hobby, of geen oogcontact maakte. Het is logisch dat daardoor de behoefte ontstaat om je aan te passen en minder op te vallen.

Sociale druk en stigma

We leven in een samenleving die gericht is sociaal gedrag, contact maken, samenwerken en flexibel zijn. Eigenschappen die voor veel mensen met autisme juist lastig zijn. Daar komt ook nog bij dat er rond autisme een stigma hangt. Veel mensen hebben een verkeerd beeld van mensen met autisme en beseffen niet dat het bij iedereen anders tot uiting komt. Omdat er nog veel onbegrip is over autisme, proberen mensen met ASS zich aan te passen om mee te kunnen komen in de normale wereld.

Masking als overlevingsmechanisme

Masking ontstaat vaak als reactie op afwijzing, pesten of onveiligheid. Het is een manier om jezelf te beschermen. Door niet op te vallen, voorkom je dat je buiten de groep valt of negatieve aandacht krijgt. Het masker voelt veiliger dan jezelf zijn. Het kan zelfs voelen alsof het masker je identiteit is geworden, omdat je er zo mee vergroeid bent. Tegelijkertijd moet je elke keer het masker opnieuw opzetten en dat kost heel veel energie.

Wat zijn de gevolgen van langdurig masking?

Misschien denk je al: dat maskeren klinkt niet gezond en daar heb je gelijk in. Masking werkt goed om sociaal mee te draaien, maar op de lange termijn eist het vaak zijn tol. Voortdurend aan moeten staan en je aanpassen aan anderen kan leiden tot lichamelijke en psychische klachten. Veel mensen met autisme voelen zich na jaren masken emotioneel uitgeput. We gaan dieper in op de gevolgen die maskeren op de lange termijn kan hebben.

Emotionele en mentale uitputting

Maskeren kost veel energie. Je bent de hele dag bezig met observeren, analyseren, aanpassen. Dat kan leiden tot extreme vermoeidheid, spanningsklachten of het gevoel dat je constant ‘aan’ staat. Het lichaam komt nauwelijks tot rust, zelfs niet in veilige of bekende situaties. Je lichaam heeft hersteltijd nodig en wanneer je jezelf dit niet genoeg geeft, kan dit leiden tot slaapproblemen, meer stress en een gevoel van voortdurende overbelasting.

Autisme maskeren

Identiteitsverlies

Wie ben je nog als je je voortdurend aanpast? Dit is iets waar veel mensen (inclusief mezelf) mee worstelen. Als je je zoveel aanpast, weet je op een gegeven moment niet meer wat je zelf wil, voelt of denkt. Het duidelijk hebben wat jij echt nodig hebt, vervaagt. Je bent voortdurend bezig bent met wat sociaal wenselijk is. Op den duur kun je het gevoel krijgen dat je leeft voor anderen, in plaats van voor jezelf.

Autistische burn-out

Een autistische burn-out ontstaat als je langdurig over je grenzen gaat. Masking speelt hier vaak een grote rol in. Je blijft doorgaan met aanpassen totdat het niet meer lukt. Symptomen zijn onder andere extreme vermoeidheid, depressieve gevoelens, prikkelbaarheid en sociaal terugtrekken.

Volgens het Autisme Centrum Groningen bestaat een autistische burn-out uit drie kernelementen: chronische uitputting, verlies van vaardigheden en verminderde prikkeltolerantie. Die uitputting is niet zomaar moe zijn – het voelt alsof je lichaam op is. Het verlies van vaardigheden kan betekenen dat je tijdelijk (of soms blijvend) minder goed functioneert: je geheugen laat je in de steek, dagelijkse handelingen kosten moeite, en sociale situaties worden overweldigend. Je komt bijvoorbeeld moeilijk je bed uit of hebt moeite met de dingen die normaal vanzelfsprekend zijn.

Daarnaast kun je bij een autistische burn-out last krijgen van een verhoogde gevoeligheid voor prikkels. Geluiden, fel licht, sterke geuren of zelfs een gewoon gesprek kunnen ineens te veel worden. Alles komt veel harder binnen dan normaal, en het lukt niet meer om dat goed te filteren.

Een autistische burn-out ontstaat niet ineens, maar is het gevolg van een lange periode van aanpassing zonder voldoende herstelmomenten. Je blijft maar doorgaan, ook al is het eigenlijk te veel. Langdurig maskeren, perfectioneren, prestatiedruk en een gebrek aan begrip in de omgeving dragen allemaal bij aan het ontstaan ervan. Je lichaam geeft vaak al vroeg signalen. Je slaapt slecht, krijgt hoofdpijn of bent extreem vermoeid. Maar als je blijft masken, negeer je die signalen makkelijk – totdat je helemaal op bent.

Masking en vrouwen met autisme

Maskeren komt heel vaak voor bij mensen met autisme. Toch zijn vrouwen er over het algemeen beter in dan mannen. Dit is ook de reden dat autisme bij vrouwen vaak op latere leeftijd ontdekt wordt. Veel informatie over autisme is gebaseerd op jongens en mannen. Daarom worden de signalen van autisme bij vrouwen vaak gemist of verkeerd begrepen.

Waarom wordt autisme bij vrouwen minder snel herkend?

Zoals ik al vertelde zijn vrouwen met autisme vaak beter in staat om gewenst sociaal gedrag te kopiëren. Vanaf een jonge leeftijd wordt geleerd wat normaal is en hoe je je daarop aan kunt passen. Daardoor valt autisme een stuk minder op. Maar van buitenaf ziet niemand wat er écht in iemands hoofd omgaat. De moeite die het constante aanpassen kost, wordt dan ook vaak over het hoofd gezien.

Typische vrouwelijke copingstrategieën

Vrouwen met autisme gebruiken vaak strategieën om hun gedrag aan te passen:

  • Sociaal gedrag kopiëren van populaire leeftijdsgenoten. Observeren hoe anderen zich gedragen en nemen dat over om niet op te vallen.
  • Extra vriendelijk of zorgzaam zijn om erbij te horen. Proberen door behulpzaamheid geaccepteerd te worden.
  • Problemen verbergen of internaliseren. In plaats van zichtbaar moeite te hebben, piekeren of streven naar perfectie.
  • Zich extreem aanpassen in sociale situaties. Eigen behoeften en emoties onderdrukken om anderen tevreden te houden.

Latere diagnose door masking

Doordat het autisme bij veel vrouwen jarenlang verborgen blijft, wordt de diagnose vaak pas op latere leeftijd gesteld. Maar vaak komt deze diagnose pas als ze zijn vastgelopen en het maskeren te veel moeite begint te kosten. Het komt ook weleens voor dat vrouwen eerst worden gediagnosticeerd met angststoornissen, depressie of borderline, terwijl autisme de onderliggende oorzaak is.

Masking afleren of verminderen: kan dat?

Masking is vaak jarenlang een automatische gewoonte geweest, zonder dat je het altijd door hebt. Helemaal stoppen met masken is meestal niet realistisch, en dat hoeft ook niet. Soms is het juist handig om je aan te kunnen passen aan een situatie. Het is wel belangrijk dat je je bewust wordt wanneer je maskeert. Probeer inzicht te krijgen in de vragen: wanneer mask je, waarom doe je dit en wat kost het jou? Als je dat beter begrijpt, kun je hier beter grip op krijgen. Bijvoorbeeld door een extra rustdag in te plannen.

Hoe herken je dat je maskt?

Masking is soms moeilijk te herkennen, zeker als je het al jaren doet. Dit zijn enkele signalen waar je het aan kunt herkennen.

  • Je voelt je uitgeput na sociale situaties. Zelfs als het ‘leuk’ was, ben je helemaal leeg achteraf.
  • Je zegt vaak ‘ja’ terwijl je ‘nee’ bedoelt. Je wilt anderen niet teleurstellen of afwijken van verwachtingen.
  • Je voelt je niet verbonden met je eigen gedrag. Alsof je op de automatische piloot functioneert.
  • Je hebt moeite met voelen wat je écht wilt of nodig hebt. Je bent vooral bezig met wat anderen willen of verwachten.
  • Je ervaart een sterk verschil tussen je innerlijke wereld en je gedrag naar buiten. Vanbinnen voel je iets heel anders dan wat je laat zien.

Tips om minder te maskeren

Laten we één ding voorop stellen. Maskeren is niet fout. Het is een hulpmiddel dat je waarschijnlijk al jaren heeft geholpen om te overleven in de maatschappij. Je moet alleen een grens vinden waardoor jij er zelf niet aan onderdoor gaat. Ik heb geprobeerd om een paar tips op te schrijven waarmee je kunt proberen om wat minder te maskeren. Misschien dat het je dan wat minder energie kost. 

  • Oefen met eerlijk aangeven wat je denkt of voelt. Bijvoorbeeld door te zeggen: “Ik vind dit lastig” of “Ik heb even tijd nodig.” Je hoeft namelijk niet altijd door te denderen op het tempo van anderen.
  • Zoek veilige mensen op bij wie je jezelf kunt zijn. Mensen die je niet veroordelen als je anders reageert.
  • Gun jezelf rust en herstelmomenten. Neem pauzes na sociale situaties of plan bewust tijd alleen in. Wees lief voor jezelf<3.
  • Herken overprikkeling op tijd. Leer de signalen van je lichaam kennen en onderneem actie vóór het te veel wordt.

Masking bewust inzetten

Zoals ik zei, hoef je niet te stoppen met maskeren. Het is in sommige situaties namelijk ook heel handig. Bijvoorbeeld op je werk, tijdens een vergadering of in een drukke sociale setting waar je je even staande moet houden. Masking kan dan helpen om duidelijk te communiceren, conflicten te vermijden of gewoon je dag door te komen. Wanneer je je bewust bent van het maskeren, kun je bewust kiezen wanneer je wilt maskeren. Je doet het dan niet automatisch, maar vanuit jezelf. Hoe beter je dit herkent, des te minder energie dit kost.

Hoe kun je iemand helpen die maskt?

Ken je iemand die veel maskeert? De kans is groot dat die persoon zich constant aanpast en daardoor sneller overprikkeld of moe is dan je misschien denkt. Aan de buitenkant lijkt het alsof alles normaal is, maar van binnen kan dit veel energie kosten. Probeer vooral niet te snel te oordelen en kijk verder dan wat iemand laat zien. Het kan al helpend zijn om iemand ruimte, rust en vertrouwen te geven. Zijn er nog meer dingen die je zou kunnen doen wanneer iemand veel maskeert? Ik heb een aantal tips op een rij gezet:

Voor partners, ouders en collega’s

  • Dwing geen sociaal gedrag af. Oogcontact of smalltalk is niet altijd prettig of nodig.
  • Let op signalen van overbelasting. Iemand die sociaal lijkt, kan vanbinnen uitgeput zijn.
  • Geef ruimte om zichzelf te zijn. Laat merken dat het oké is om anders te zijn.
  • Vraag wat iemand nodig heeft. Een simpele vraag als “Hoe kan ik je helpen?” kan veel verschil maken.

Voor hulpverleners/docenten

  • Wees alert op sociaal wenselijk gedrag tijdens diagnostiek. Laat je niet misleiden door een ‘vlotte’ indruk. Mensen met autisme (vooral vrouwen) krijgen vaak een verkeerde diagnose omdat het maskeren normaal is geworden. 
  • Vraag door naar de innerlijke beleving. Wat iemand zegt of laat zien, is niet altijd het hele verhaal.
  • Herken signalen van masking. Benoem dit voorzichtig en normaliseer het gedrag.

Mijn ervaringen met masking

Maskeren is iets wat mij niet onbekend is. Net als veel anderen heb ik jarenlang gemaskeerd. Ik maskeer al sinds de basisschool en ben er behoorlijk goed in geworden. Er is niemand geweest die in mijn jeugd ook maar aan autisme gedacht heeft. Het maskeren heeft ertoe geleid dat ik mezelf ben kwijt geraakt. Ik kwam ook pas bij mijn diagnose toen het eigenlijk niet meer ging.

Het heeft bij mij een hele tijd geduurd, maar ik begin eindelijk door te hebben wat ik nodig heb. Ik kan rustmomenten inplannen als dit nodig is, maar het liefst dender ik gewoon lekker door. Ik vind sociaal zijn namelijk ook heel fijn/belangrijk en dat is de reden dat ik ben begonnen met maskeren en het nog steeds doe. Ik heb niet veel vrienden, maar bij de vrienden die ik heb, voel ik me heel vertrouwd. Hierdoor kost het minder energie wanneer ik ze wel spreek. Af en toe word ik nog steeds geconfronteerd met het feit dat ik te veel heb ingepland, maar dan weet ik dat ik aan de rem moet trekken. Masking is niet iets waar ik zomaar mee kan stoppen. Ik zou ook niet weten hoe ik dat zou moeten doen. Het is zo’n groot onderdeel van mijn sociale leven geworden.

Masking begrijpen is jezelf beter leren kennen

Masking is voor veel mensen met autisme een manier om zich staande te houden in een wereld die vaak te veel vraagt. Maskeren is niet verkeerd en het kan soms juist helpen in sociale situaties. Daar staat tegenover dat het ook heel veel energie kost. Daarom is het goed om te herkennen wanneer je het doet, zodat je op tijd aan de rem kunt trekken. En dat kost tijd. Wees dus vooral niet te streng voor jezelf. Mocht je vragen hebben, je ervaringen kwijt willen of willen sparren, laat dan vooral een berichtje achter via het contactformulier.